حمام مهدی قلی بیک مشهد
[تعداد: 1    میانگین: 5/5]

به عنوان یکی از جاذبه های گردشگری در ، منتشر شده است.

حمام مهدی قلی بیک مشهد

حمام مهدی قلی بیک مشهد یکی از مکانهای تاریخی شهر مشهد می باشد که در نزدیکی حرم مطهر امام رضا (ع) قرار گرفته است. این حمام که مربوط به دوره صفویه است و در سال ۶۳۲ خورشیدی ساخته شده است و توسط مهدی قلی بیک میرآخور باشی، وقف آستان قدس رضوی گردید که پس از مرمت و بازسازی در سال ۱۳۸۵ش به موزه مردم شناسی تغییر کاربری داد. در این موزه اشیایی نظیر لوازم مورد نیاز در حمام های قدیمی، انواع سماورهای ذغالی، قندیل، ظروف مختلف، آبخوری و لباس های آن زمان به نمایش در آمده است. این حمام که به نام های حمام شاه و حمام رضوی نیز شهرت دارد، تا سال۱۳۶۷ خورشیدی دایر بوده اما از حدود سال ۱۳۶۹ به تدریج به صورت متروکه درآمده و از سال ۱۳۷۸ عملیات بازسازی و مرمت آن آغاز شده که اکنون به صورت موزه مورد استفاده قرار می گیرد.

در ادامه با این حمام آشنا می شویم:

سربینه

سربینه با تزییناتی چون نقاشی و کاشی کاری های زیر رنگی تزیین شده و دارای ساروج بری و گچ کاری با تعداد ۲۸ لایه بوده که از این تعداد، ۱۳ لایه دارای تزیینات نقاشی است. قدیمی ترین لایه مربوط به دوره صفویه و جدیدترین لایه، به اواخر دوره قاجار مربوط می باشد.

هشتی

هشت ارتباط دهنده دو فضای سربینه و گرمخانه است. در وسط هشتی، حوض کوچکی است که فرد، پای خود را پس از بیرون آمدن از گرمخانه، درون آب سرد آن شسته و سپس وارد سربینه می شده است. پاشویه کردن موجب کاهش حرارت بدن از طریق کف می شده است و بدن افراد، آمادگی ورود به فضای سرد سربینه را پیدا می کرده است.

گرمخانه

گرمخانه محل اصلی شستشوی تن و استحمام می باشد. فضای گرمخانه، مربع شکل و داراری چهار ستون در وسط است که پوشش گنبدی شکل سقف، مشتمل بر چندین گلجام، بر روی آن ها قرار گرفته است. در اطراف گرمخانه، سه غرفه وجود دارد که برای نشستن و استحمام مورد استفاده قرار می گرفته است. در قسمت غربی گرمخانه، خزینه آب گرم حمام قرار داشته که سطح آن از کف گرمخانه بلندتر است. آب حمام، اوایل از یک قنات و بعدها از چاه موجود در سربینه تامین می شده و از طریق شبکه آبرسانی، شامل تنبوشه ها و حوضچه های تصفیه، به خزینه می رسیده است و در دیگ های مسی کف خزینه به نام تیان، گرم و به طور منظم به قسمت های مختلف حمام هدایت می شده است. در ضلع شمالی گرمخانه، فضایی کوچک به نام نظافت خانه (نوره کش خانه) وجود دارد که مکانی برای از بین بردن موهای زاید بوده است.

 آتشخانه

در پشت خزینه، فضای آتشخانه قرار دارد که محل برافروختن آتش و منبع تامین انرژی گرمایی حمام می باشد. شخصی که مسئول تامین سوخت و گرمایش بود، تون تاب نامیده می شده است. تون تاب پس از تهیه سوخت حمام که شامل هیزم، خار و خاشاک، فضولات حیوانی بوده آن ها را درون کوره تون می گذاشت که زیر تیان ها قرار دارد و آتش روشن می کرد. گرما و دود ناشی از سوختن هیزم، به وسیله انشعاباتی به نام گربه رو به بیرون منتقل می شد. این انشعابات به صورت کانال هایی باریک از تون شروع شده و در کف گرمخانه به صورت مارپیچ تا سربینه ادامه داشت و به تعدادی دودکش در دیوارهای سربینه ختم می گردید. به این طریق، کف و دیوارهای حمام گرم می شد. بنابراین، سیستم گرمایش از کف که در معماری امروزی به کار می رود، قرن ها پیش توسط معماران خلاق ایرانی به کار می رفته است.

چاله حوض

چاله حوض (استخر آب) برای شنا و آب تنی افراد پس از استحمام مورد استفاده قرار می گرفته است. چال حوض این حمام در مقایسه با حمام های مشابه دوره صوفی از ابعاد بزرگ تری برخوردار است.تناسبات رعایت شده در ساخت این قسمت از حمام در عین سادگی، اوج شکوه اصیل معماری ایرانی و اسلامی را به نمایش می گذارد.

موزه مردم شناسی و حمام مهدی قلی‌بیک مشهد در تاریخ سال ۱۳۵۶ با شمارهٔ ثبت ۱۳۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

نظر شما درباره حمام مهدی قلی بیک مشهد

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نظر کاربران

  1. هنوز هیچ نظری در مورد این مکان ثبت نشده است، شما اولین نفر باشید، این گوی و این میدان :)