قلعه کوه قائن
[تعداد: 1    میانگین: 5/5]

به عنوان یکی از جاذبه های گردشگری در ، منتشر شده است.

قلعه کوه قائن یا آرتاگوانا با قدمتی به بلندای تاریخ و یک اثر تاریخی مربوط به دوره سلجوقی در شهر قائن و در استان خراسان جنوبی واقع شده است. قلعه کوه قاین دژیست تاریخی در ۳ کیلومتری جنوب قائن که بر فراز کوهی صعب العبور بنا شده است. این قلعه بعنوان دژ محکم دفاعی در برابر حملات مهاجمین گنجایش هزاران نفر سرباز داشته و ساکنین قلعه توانسته اند چندین قرن در مقابل یورش و حمله دشمنان مقاومت کنند. بر اساس منابع تاریخی قائن در گذشته آرتاکونا نام داشته است.

تاریخچه قلعه کوه قائن

قلعه کوه قاین مشابهت زیادی با قلعه آشیانه عقاب فیروز آباد مربوط به اوایل دوره ساسانی دارد. معماری و فرم طاقها طاقچه ها و درگاههای به جا مانده قدمت آنرا به دوره ساسانی تایید میکنند. اما برخی معتقدند که این قلعه از قلاع بیادگار مانده از دوره هخامنشینی است. البته قاین با نام کاین  در دوره ساسانی یکی از مناطق مهم لشکر خیز و امیر نشین این حکومت بوده است . آنچه مسلم می باشد قلعه فعلی بر روی ویرانه های قلعه قدیمی ساخته شده و بنای فعلی در عصر سلجوقیان به دستور قاضی حسین قاینی که ازجانب حسن صباح مامور ترویج فرقه اسماعیلیه در قهستان و خراسان شده بود مرمت و بازسازی شد. این قلعه در اواخر قرن پنجم هجری به عنوان مرکز فرماندهی و هدایت دیگر قلاع قهستان انتخاب گردید که نشانگر اهمیت و تسخیر ناپذیری آن می باشد.
این دژ به عنوان یکی ازبزرگترین قلاع خراسان جنوبی سالها مرکز حکومت حکام ایالت قهستان بود. خواجه نصیر الدین طوسی این دانشمند بزرگ ایران درقرن هفتم به قاین آمده و مدتی در قلعه کوه قاین اسکان گزید .خواجه نصیر الدین طوسی مدتها در قلعه زندگی کرده و کتاب اخلاق ناصری را بنام ناصرالدین محتشم فرمانروای قهستان تالیف کرده است.

معماری قلعه کوه قائن

معماری قلعه با استفاده از پستی و بلندیهای کوه از دو قسمت متمایز ساخته شده است یکی قسمت سربازان و جنگجویان و دیگر قسمت امیر نشین و فرماندهی این دژ از سمت جنوب و جنوب شرق به کوهستان و از سمت غرب وشمال به دشت قاین محدود شده راه رسیدن به قلعه از دره ای در غرب آن میگذرد در ورودی که در جنوب شرق آن قرار دارد دره ای کم عرض و نقطه ضعف قلعه در یک محاصره طولانی بوده که با کشیدن دیواری در وسط آن مسدود شده است و این نقیصه را برطرف کرده اند . در کنار ورودی به یک برج دیواری در وسط آن که بیش از ۱۰متر ارتفاع و حدود ۲۰/۱متر ضخامت دارد و بر روی صخره ای صعب العبور بنا شده همین برج کار اصلی حفاظت از دره و ورودی گردنه را انجام می داده است . در کنار آن دو اتاق جهت استراحت نگهبانان درست شده که قسمتی از آثار سقف آن هنوز باقیست. چند اطاق به ابعاد ۳*۵/۲ متر با سنگ و ملاط ساروج بسیار استادانه و ظریف با سنگ ساخته شده اند احتمال دارد که محل نگهبان قلعه باشد. برجهای قلعه با ارتفاع بیش از ۵/۲متر از سنگ و ساروج بنا شده برجهای جنوبی در مقایسه با سایر برجها سالم تر مانده اند. برخی اتاقها دو طبقه بوده و در سقف آنها مصالح چوب بکار رفته است و تمام آنها با درگاهی بهم مرتبط می باشند. هر یک از اتاقها با درگاهی به اتاق بزرگی که حدود ۱۵متر طول و ۳متر عرض دارد ارتباط می یابد.
بقایای آب انباری به عمق ۵طول ۴وعرض۳متر از آجر وملات وگچ دیده می شود ساکنین قلعه در فصل بهار آنرا پر آب نموده تا مورد استفاده قرار گیرد در حد فاصل دیواره دفاعی دوم وسوم یک صخره سنگی بلندی دیده می شود که در مواقع لزوم از آن جهت دیده بانی و تسلط بر اطراف استفاده می کردند. در ابتدای دیواره سوم به سنگرهای متعددی میرسیم که مشرف بر دره بوده و راه نفوذ را کاملا می بستند محدوده دیواره دفاعی سوم درست جلوی بزرگترین و بلندترین برج قلعه واقع شده و وظیفه خطیری بر عهده داشته تا در صورت سقوط ضلع شمالی قلعه افراد مدافع تا سر حد جان از مقر حاکم حفاظت نمایند بدلیل اهمیت ارگ و مقر حاکم امرای لشکری علما و دانشمندان در آن دیوارهایش بلند و ضخیم می باشد.
تمامی سطوح دیوارها حصارها و برجها بندکشی و درزگیری شده در سطح وسیع قلعه بطور گسترده ظروف سفالی با رنگهای آبی فیروزه ای و قرمز دیده می شود که زبان گویای تاریخ پرمخاطره این سرزمین می باشد.

این قلعه به شماره ۴۸۰۳ و در تاریخ ۱۹ اسفند ۱۳۸۰ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

نظر شما درباره قلعه کوه قائن

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نظر کاربران

  1. هنوز هیچ نظری در مورد این مکان ثبت نشده است، شما اولین نفر باشید، این گوی و این میدان :)