توضیحاتی درباره استان گیلان

استان گیلان یکی از استان های شمالی کشور به مرکزیت شهرستان رشت می باشد که در سال ۱۳۴۴ تبدیل به استانی مستقل و جدا شد. دارای وسعت ۱۴٬۰۴۴ کیلومترمربع و جمعیت ۲٬۴۸۰٬۸۷۴ نفری طبق سرشماری ۱۳۹۰ است که از نظر مساحت دهمین استان و از لحاظ جمعیت بیست و هشتمین استان کشور می باشد و دارای شانزده شهرستان است. در شمال گیلان دریای خزر یا کاسپین و کشور آذربایجان، در غرب آن استان اردبیل، در جنوب زنجان و قزوین و در شرق استان مازندران قرار گرفته اند. گیلان دارای جنگل های سرسبز و فراوانی و آب و هوایی معتدل و مرطوب می باشد و از مناطق سرسبز شمال غربی رشته‌کوه البرز و بخش غربی کرانه‌های جنوبی دریای خزر تشکیل شده است.

در مورد نام گیلان و معنای واژه گیل اختلاف نظر وجود دارد به طوری که در لغت‌نامه دهخدا، واژه گیلان از گیل به‌ علاوه پسوند مکان ان تشکیل شده است و به معنای محل سکونت گیل‌ها می باشد و اضافه کرده است که شکل این واژه در زبان پهلوی، گلان و طبق زبان یونانی‌ها گلای بوده‌است. در این استان سه گروه زبانی ایرانی عمده یعنی گیلکی، تالشی و تاتی و اقلیتی از گروه دیگر ایرانی، کردی، وجود دارد.

با وجود و کشف آثار تاریخی چند هزار ساله مانند ظروف سفالین، مجسمه‌های کوچک از طلا، نقره و برنز، اسلحه‌های برنزی،  آرامگاه پادشاهان و گنجینه ای از جواهرات می توان به این پی برد که در گذشته مردمان ثروتمند و سرمایه داری در آن می زیسته اند. چنین می توان گفت که گیلها (گیله مردان) که از آن ها به عنوان جنگجو یاد شده است حدود قرون اول یا دوم پیش از میلاد مسیح به ساحل جنوبی دریای کاسپین و غرب رود آماردوس آمدند و به همراه دیلمیان در آنجا اسکان گرفتتند و یا شاید از منطقه داغستان آمده‌اند و به جای کادوسیان در آن زندگی کرده اند. این دو قوم به دو نوع گویش ایرانی شمال غربی که برای فارسی زبانان دیگر قابل درک نبوده صحبت می کردند.